İngiltere’nin yeni başbakanı Rishi Sunak: Sunak kim, vaatleri ne? : 2022

Merhaba, 

İngiltere’de, eski maliye bakanı Rishi Sunak, iktidardaki Muhafazakar Parti’nin yeni lideri seçildi. 

Diğer başbakan adayı Penny Mordaunt, partinin 357 milletvekilinden minimum 100’ünün desteğini alamadığı için yarıştan çekildi.

Sunak bunun üstüne milletvekilleri ve parti üyeleri içinde oylama yapılmadan seçimi kazandı.

42 yaşındaki Sunak, İngiltere’nin çağdaş tarihli en genç başbakan olacak.

Kral 3. Charles’ın en kısa müddette hükümeti kurma görevini Sunak’a vermesi bekleniyor.

Yarın resmen başbakanlık görevini devralması beklenen Sunak Muhafazakar Partili milletvekillerine bir konferans yaptı.

Muhafazakar Milletvekili Simon Hoare Sunak’ın bunun zorlu bir devre olacağını ve kolay yanıtlar olmadığını söylediğini aktardı.

Hoare “Kesinlikle bir genel seçim olamayacağını, karşıcılık partilerinin de neden seçim istediğini anlayabildiğini söylemiş oldu “dedi.

Eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson dün akşam liderlik yarışına katılmayacağını açıklamıştı.

Johnson, yarışa katılmak için yeterli desteğe sahip olduğunu sadece adaylığının doğru olmadığı kararına vardığını söylemiş ve Muhafazakar Parti’nin 102 milletvekilinin kendisini desteklediğini iddia etmişti.

Ancak bugüne dek Johnson’a halkoyu önünde yardımcı açıklayan milletvekillerinin sayısı 58’di.

İngiltere’de karşıcılık partileri ise bir an önce erken seçime gidilmesi çağrısı yapıyor.

Sunak kim, vaatleri ne?

Sunak, yazın istifasıyla Boris Johnson’ın görevden ayrılmak zorunda kalmasında mühim rol oynamıştı.

Rishi Sunak, Johnson’ın istifasının arkasından iktidardaki Muhafazakar Parti’de liderlik yarışına katıldı.

Sunak, Muhafazakar Parti milletvekilleri içinde en çok yardımcı alan adaydı. Ancak partinin üyeleri onu değil Dışişleri Bakanı Liz Truss’ı seçmişti.

2020 yılının Şubat ayında Maliye Bakanı olan Sunak birkaç hafta içinde Covid salgını ve kapatmalarla büyük bir daralmaya giren ekonominin yönetimindeydi.

Yazın yürütülen başbakanlık yarışında enflasyon test altına alınıncaya kadar vergilerde indirim yapmayacağını söyleyerek öteki adaylardan farklı bir çizgide duran Sunak, biri olan eski kabine üyelerinin desteğini aldı.

Maliye Bakanlığı döneminde esenlik ve toplumsal yardım bütçesini desteklemek amacıyla sosyal sigorta primlerini yükseltmiş, bununla birlikte prim ödeyecek asgari gelir sınırını artırmıştı.

Sunak lider seçilirse şu adımları atmayı vadetmişti:

  • Enflasyon test altına alındıktan sonra vergilerde indirime gitmek
  • Bir sonraki yasama yılının sonuna kadar gelir vergisini düşürmek
  • Kamu mensuplarının ücret pazarlıklarını bağımsız bir kurula devretmek
  • 2023 Nisan ayı itibariyle kurumlar vergisini yüzde 19’dan yüzde 25’e çıkarmak
  • Savunma bütçesini mevcut GSYİH’nın yüzde 2’si düzeyinde sürdürmek
Birinci Covid dalgası esnasında 40 yaşına giren Sunak, Maliye Bakanlığı döneminde birçokları için kamu maliyesinin başında istikrarlı ve itimat veren bir idare sergiledi.

2020 yılının ilkbaharında pandemi sürecinde halkı desteklemek için “ne gerekiyorsa” yapmayı vadeden Sunak, 350 milyar sterlinlik bir yardım paketi açıkladı ve o dönem efkarı umumiye nezdinde müthiş puan topladı.

Fakat İngiltere ekonomisindeki fırtınalar bir türlü dinmedikçe bu puanlar eridi ve hepsinin üstüne Sunak 2020 senesinde Başbakanlık binasında Covid kurallarını ihlal eden yetkililerden biri olarak polis tarafınca para cezasına çarptırıldı.

Bu senenin Nisan ayında Sunak ve milyarder bir iş insanı olan fakat vergisini bu ülkede ödemeyen eşi Akshata Murty’nin mali durumu ve vergi cennetleriyle ilişkileri mevzusundaki iddialar ciddi tartışma yarattı.

Murty daha sonra eşi üstündeki siyasal baskıyı hafifletmek için ülke haricinde elde ettiği gelirlerin vergisini İngiltere’de ödemeye başlayacağını açıklamak zorunda kaldı.

Independent gazetesi Sunak’ın vergi cenneti olan British Virgin Adaları ve Cayman Adaları’ndaki şirketlerden gelir elde ettiğini ileri süren bir haber yayınladı.

Sunak’ın sözcüsü iddiaları yalanlayan bir açıklama yaptı.

Oxford Üniversitesi’nde felsefe, siyaset ve iktisat okudu

1980 Southampton doğumlu Sunak’ın her ikisi de Hint kökenli olan anne ve babası İngiltere’ye Doğu Afrika’dan 1960’larda göçmüş.

Son aşama seçkin bir hususi okul olan Winchester Koleji’ne giden Sunak, yaz tatillerinde garson olarak çalıştı.

Daha sonra Oxford Üniversitesi’nde felsefe, politika ve ekonomi okudu. Lisansüstü yaptığı Stanford Üniversitesi’nde, dev bilişim şirket iInfosys’in kurucularından, Hint asıllı milyarder Narayana Murthy’nin kızı ve mirasçısı olan eşi Akshata Murthy ile tanıştı.

Bir zaman Goldman Sachs şirketinde analist olarak çalışan Sunak sonrasında iki yüksek riskli yatırım fonunun kuruluşuna ortak oldu.

Kişisel serveti en büyük Muhafazakar milletvekillerinden biri olduğu kabul edilen Sunak, varlığı konusunda şimdiye kadar bir açıklama yapmadı.

2015 yılından bu yana Yorkshire bölgesindeki Richmond’dan Muhafazakar milletvekili olan Sunak, Theresa May hükümetinde bakan yardımcılığı yapmış, hemen sonra Boris Johnson hükümetinde Hazine baş müsteşarlığına getirilmişti.

2020 yılı Şubat ayında Maliye bakanlığına getirilen Sunak, başlangıçta Boris Johnson’un sıkı bir destekçisiydi fakat onun sonunu getiren ilk istifalardan birini gerçekleştirmiş oldu.

İstifa mektubunda ekonomiye yaklaşımının Johnson’unkinden temel farklılıklar içerdiğini söyledi.

Brexit kampanyası esnasında İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılmasını savunan Muhafazakarlar arasında yer aldı.

O devre değindiği bir yazıda İngiltere’nin, AB’den ayrılmakla daha serbest, daha adil ve daha gönençli bir ülke olacağı görüşünü savundu.

Brexit’i savunurken dile getirmiş olduğu bir başka sebep ise göçün sınırlandırılması ve “ülkenin kendi sınırlarını kontrol edebilmesi” imkanı idi.

Etnik kökeni mühim mi?

Tıpkı Johnson hükümetinden çekilme eden fakat liderlik yarışına girmeyen eski Sağlık Bakanı Sajid Javid benzer biçimde Rishi Sunak da anne ve babasının göçmen olmasının, kendisinin ise İngiltere’de doğan olmasının önemli olduğunu söylüyor.

2019’da BBC’deki bir mülakatında, “Benim annem babam buraya göçtüler. Dolayısıyla anne babaları başka yerde dünyaya gelmiş, burada bir yaşam kurmaya göçmüş, kendileri ise burada doğan bir kuşaktan laf ediyoruz” demiş ve eklemişti:

“Yetiştiğim kültüre müsait olarak hafta sonları tapınağa gidiyorum. Hinduyum. Ama bununla beraber Cumartesi günleri Southampton futbol takımının maçındayım. Bunların ikisini de yapıyorsunuz.”

Yetişirken oldukça fazla ırkçılıkla karşılaşmadığı için talihli olduğunu söyleyen Sunak, buna karşılık asla unutamadığı bir olayı aktarmıştı:

“Muhtemelen ergenlik sürecinin ortasındaydım. Küçük adam ve kız kardeşlerimle birlikte oturmadan yiyecek yenen bir restorana gitmiştik. Ben onlara göz kulak oluyordum. Yakınımızda birileri oturuyordu. Ve hayatımda ilk defa etnik kökenle ilgili oldukca nahoş şeyler söylendiğini duydum. Canım yanmıştı. Hala hatırlarım. Hiç unutmadım.”

Mülakatın sonunda Sunak, bu tür bir şeyin bugünün İngiltere’sinde yaşanabileceğini hiç sanmadığını da söylemişti.

BBC Türkçe

Yorumlarınızı esirgemeyin lütfen 🙂

Yorum yapın