Prof. Dr. Mehmet Hasan EKEN: ‘2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı Üzerine…’: 2022

Merhaba, 

2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı tam olarak 378 sayfadan ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümün ilk dört sayfasında Dünya ekonomisindeki gelişmeler ele alınmış. Sonraki 74 sayfada ise Türkiye ekonomisine ait konum tespiti ve hedefler ortaya konulmuştur.

ilk başlarda Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Hedefler (1) Büyüme ve İstihdam, (2) yatırım, (3) Ödemeler Dengesi, (4) Enflasyon ve Para-Kur Politikası ve (5) Mali Piyasalar şeklinde 5 antet altında ortaya konulmuştur.

Sonrasında ise Kamu Maliyesinde Gelişmeler ve Hedefler (1) Genel Devlet, (2) Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Özelleştirme gibi iki başlık altında sunulmuştur.

Tablo: 2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı Seçilmiş Hedefleri

Programı incelerken dikkatimi çeken konuları aşağıda maddeler halinde sıralıyorum.

1- Program ana hatlarıyla üzerinde iyi çalışılmış ve belli bir mantık çerçevesinde hazırlanmıştır. Programda yer alan her antet için mevcut durum, gaye ve hedefler ortaya konulmaktadır.

2- Programda GSYH Büyümesine Katkılar başlıklı Grafik I: 3’te yatırımlar ile GSYH büyümesi içinde 2018, 2019, 2021 ve 2022 yılları için negatif bir ilişki ve 2020 ile 2023 yılı için ise pozitif bir ilişki hesaplanmıştır. Bu hesaplamaların nasıl yapıldığına ait bir açıklama yer almadığından sunulan bilgilere ilmi bir anlam verilememektedir. Konu izaha muhtaçtır.

3- Uygulanan “Yüksek Kur Düşük Faiz” politikasına rağmen 2022 ve 2023 yıllarına ait Dış Ticaret ve Cari Açık hedefleri oldukca iddiasız görülmektedir.

4- Genel Devlet (En Geniş Kamu Bütçesi) yüksek aleni hedeflerine bakıldığında bu programın bir seçim programı olarak algılanmaktadır.

5- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) için hedeflenen açıklara bakıldığında hükümetin SGK’nın aktüeryal dengesini bozulmuş olduğu ve sürekli açık verdiği ortaya çıkmaktadır. Burada bundan sonra hükümet Kılıçdaroğlu ve SSK meselesini tartışırken dikkat etmesi gerekecektir. Zira SGK hükümetin tabiriyle batık durumdadır.

6- SGK açığı, KİT açığı, Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) garantileri ve astronomik ürem gideri Genel Devlet açığını sürekli olarak artırmaktadır. Bu da Kamu Kesimi Borçlanma Gereğini ve devletin borç stokunu sürekli olarak artırmaktadır. Tabloda da görüleceği gibi Kamu Borç Stoku 2023 yılında 4.5 trilyon TL’yi aşabilecektir.

Yukarıdaki tabloda programda yer edinen hedeflerden bir kolaj hazırlanmıştır. Programın İkinci bölümünde bu hedeflere iyi mi ulaşılacağı ortaya konulmaktadır. İlk olarak programın makroekonomik amacı belirtildikten sonrasında 2023 Yılı Programının Hedefleri ve Politikaları toplam 5 antet altında sunulmaktadır. Bu başlıklar (1) İstikrarlı ve Güçlü Ekonomi, (2) Rekabetçi Üretim ve Verimlilik, (3) Nitelikli İnsan, Güçlü Toplum, (4) Yaşanabilir Şehirler, Sürdürülebilir Çevre ve (5) Hukuk Devleti, Demokratikleşme ve İyi Yönetişim olarak belirlenmiştir.

Program hedeflerine ulaşılması için uygulanması taahhüt edilen yukarıdaki 5 başlığa bakılmış olduğu zaman önerilen sistematiğe itiraz edilmesi mümkün görülmemektedir.

Ancak hükümetin bu program tahtında ortaya koyduğu yukarıdaki 5 başlığa hükümetin 20 senelik uygulamaları kapsamında bakılmış olduğu vakit hükümetin geçmiş tatbik ve politikalarını adeta tekzip ettiği hatta eleştirdiği görülmektedir. Eğer hükümet bu programı uygularsa hükümetin 20 senedir uyguladığı politikalara son verip akla, etiğe, bilime ve hukuka müsait politikalara 180 derecelik bir dönüşle girmiş olacaktır.

Gerçekten bu olacak mı?

Bunun yanıtını ancak hükümetin bundan sonraki uygulamalarıyla görebileceğiz.

Mesela hükümet İstikrarlı ve Güçlü Ekonomi kapsamında geçmişte 15 yıl uyguladığı “yüksek ürem düşük kur” politikası veya bugün uyguladığı “düşük ürem yüksek kur” politikasıyla onu destekleyen kur korumalı mevduat politikası şeklinde faiz/kur taktik politikalardan vazgeçip üretimi destekleyecek stratejik makroekonomik politikalar uygulayacak mı?

Mesela hükümet Rekabetçi Üretim ve Verimlilik kapsamında “mahalli kaynaklara dayalı, katma değeri yüksek üretimi” destekleyecek mi?

Mesela hükümet Nitelikli İnsan, Güçlü Toplum kapsamında uygar eğitimi geliştirici, ücretlendirme ve gelir dağılımını düzeltici politikalar geliştirecek mi? Sivil Toplum Kuruluşlarını özendirip karar alma mekanizmalarında onlara yer verecek mi?

Mesela hükümet Yaşanabilir Şehirler, Sürdürülebilir Çevre hedefi doğrultusunda şehirleri ve doğayı betonlaştırmaktan vazgeçecek mi? Mesela Kanal İstanbul inadından vazgeçecek mi?

Mesela hükümet Hukuk Devleti, Demokratikleşme ve İyi Yönetişim kapsamında gösteri ve yürüyüş hakkını, düşünce ve anlatım özgürlüğünü, yargı sisteminin idareden bağımsız olmasını sağlayacak mı?

Bunları zaman gösterecektir.

Hükümetin bu programı belli ki ilgili bürokratlar tarafınca oldukça iyi tasarlanmış ve üstünde kafa yorularak iyi çalışılmıştır. Hükümet bunu uygulayacak mı? Hükümetin program kapsamında ortaya konulan yukarıdaki hedefleri uygulama konusunda kararlı olacağını ben şahsen beklemiyorum. Çünkü bu kendisini ve son 20 senelik politikalarını yok saymak olacaktır. Bu nedenle bu programı bir tüm olarak inandırıcı bulmuyorum.

Ülkenin bu hale gelmesine sebep olan ekonomik ve siyasal politikalardan ve uygulamalardan ve yılların verdiği alışkanlıklardan bir çırpıda vazgeçilmesini normal olarak istiyorum. Ama olacağına pek ihtimal vermiyorum? Siz ne düşünüyorsunuz?

Bu vesileyle vatandaşlarımızın 29 Ekim Cumhuriyet Bayramını kutlar esenlikler dilerim.

 

Prof. Dr. Mehmet Hasan EKEN

Türkiye Ekonomik ve Mali Araştırmalar Vakfı Başkanı

 


İLGİLİ HABERProf. Dr. Mehmet Hasan EKEN: Kapitalizm, Faiz, Din ve Türkiye’de Uygulanan Para PolitikasıProf. Dr. Mehmet Hasan EKEN: Kapitalizm, Faiz, Din ve Türkiye’de Uygulanan Para Politikası

İLGİLİ HABERProf. Mehmet Hasan Eken: Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyet Dönemi Ekonomik Büyüme Üzerine Bir Analiz (3)Prof. Mehmet Hasan Eken: Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyet Dönemi Ekonomik Büyüme Üzerine Bir Analiz (3)

İLGİLİ HABERProf Mehmet Hasan Eken: Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyet Dönemi Ekonomik Büyüme Üzerine Bir Analiz (2)Prof Mehmet Hasan Eken: Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyet Dönemi Ekonomik Büyüme Üzerine Bir Analiz (2)

İLGİLİ HABERProf Mehmet Hasan Eken: Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyet Dönemi Ekonomik Büyüme Üzerine Bir Analiz (1)Prof Mehmet Hasan Eken: Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyet Dönemi Ekonomik Büyüme Üzerine Bir Analiz (1)

İLGİLİ HABERProf. Mehmet Hasan EKEN: Kapitalizm, Komünizm, Ekonomi ve DinProf. Mehmet Hasan EKEN: Kapitalizm, Komünizm, Ekonomi ve Din

İLGİLİ HABERProf. Mehmet Hasan Eken: Faiz Sebep – Enflasyon Sonuçtur İnat Müsabakasında Son RauntProf. Mehmet Hasan Eken: Faiz Sebep – Enflasyon Sonuçtur İnat Müsabakasında Son Raunt

Yorumlarınızı esirgemeyin lütfen 🙂

Yorum yapın