Şant Manukyan Global Piyasalar: 2022

Merhaba, 

Şant Manukyan  Global Piyasalar

Şant Manukyan bey fazlaca sevdiğimiz saydığımız ülkemizin en önemli piyasa analistlerinden birisidir. Sabah saatlerinde erken kalkmasıyla tanınan yazar, bununla birlikte  yatırım araçlarında Polkadot, Ether şeklinde yeni nesil ürünleri de analizlerine katarak sıradan piyasa analistlerinin 100 sene önünden gelmektedir.

Kendisinin Global Piyasalar başlıklı kitabı Kronik tarafından yayınlandı. Ben kitabı ilk satın alanlardanım. Kitap şurada.

Kitapyurdu sitesine ilk yorumu da ben yaptım.

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

Yazarımız kitabı üç parçaya bölüyor. Geçmiş, bugün ve gelecek… Şunu hatırlatmakta yarar var. Şant Manukyan bir akademisyen olmadığını kitapta sıkça dile getiriyor. Bu minvalde kitabı okursanız iyi olur.

GEÇMİŞ

İlk bölüm paranın macerası ile başlıyor.

Sayfa 36  üstünde ülkemizde sıkça tartışması meydana getirilen paranın nasıl yaratıldığı mevzusundaki tezler inceleniyor.

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

Henry Ford’un bu görkemli sözüyle sayfa açılıyor.

Sonrasında Şant Manukyan, paranın bankaların kredi vermesi yoluyla yaratıldığını açıklıyor. İlerleyen sayfalarda bilanço yaklaşımıyla bu durumu oldukça net ortaya koyuyor.

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

Sonrasında 1929 krizine bir giriş yapıyor. Friedman ve Rothbard tarafından krizinin sebebi ilişkin açıklamaları detaylıca anlatıyor. Kendisine buradan getireceğim tenkit, konudan konuya oldukca süratli atlaması olacaktır. Aslında Şant Manukyan bunu kitabında dile getiriyor . Atlamaları kabul ediyor. Akademisyen değilim diyor. 🙂

Hepimiz Fed’in 1913 de kurulduğunu biliyoruz. Fed’in neden kurulduğuna bu sayfada güzel bir izahat getiriyor.

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

Yazar 1700 yılların sonucunda ve 1800 li yılların başında meydana getirilen iki denemeyi bizimle paylaşıyor. Bu girişimlerin niçin başarısız olduğu mevzuda çok ayrıntıya girmiyor.

Gelelim kitabın en enteresan bölümlerinden biri olan “Nasıl twitter fenomeni olmuş olursunuz ?” başlığına.

Bu bölüm niçin bu kitabın tam olarak bu bölümünde yer ediniyor gerçekten anlamadım. Şant Bey umarım yeni sürümlerde farklı bir yere yerleştirir.

Yanlış anlaşılmasın bu başlığın içinde ne olduğu mutlaka okunmalı.Kısaca faiz, altın ve Fed bilanço  üçlemesi içinde çok net ilişkiler olmadığını anlatıyor. Kriz çıkacak diyenlere prim vermemeniz icap ettiğini kibarca konu alıyor.

Fed’e giden yolu 1907 krizi üstünden konu alıyor. Akademisyen olmadığı için eski krizleri açıklamasını beklemiyoruz. 1907 krizinde son kredi mercii’ne ihtiyacının doğduğunu oldukca net anlatıyor. Krizi önleyen J.P.Morgan’ın hikayesine yer veriyor. Bu kısımda  J.P.Morgan’ın  resmi bir komitedeki diyaloglarına yer veriliyor.

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

Kredi kelimesinin etimolojik kökenine bakarsanız “inanmak ve güvenmek” den geldiğini görürsünüz.

Fed’in hataları bölümünde 1929 ve 1987 krizlerini ele alıyor. Burada tarihsel akış veriliyor ama krizlerinin nedenlerinin ne olduğu tam olarak ortaya koyulmuyor. Bu bölüm içinde Burns isminde Fed Başkanını tanıyoruz. Ben açıkcası prensip okuyorum. Şaşırtıcı.

 

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

Sayfa 99 üzerinde 2000 teknoloji krizi, 2008 mesken krizi ve 2020 covid krizinin büyük krizlere dönüşmemesinin nedenini Minsky’in büyük hükümet tezine bağlıyor.

BUGÜN

Yazar bugüne gelmek için bretton woods anlaşmasını referans yapıyor.Bu anlaşmada Keynes’in kabul edilmeyen Bancor planına atıf yaparak diğer kabul edilen White planının tek bir ülkenin çıkarlarına uyduğunu belirtiyor.

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

Herhangi bir ülkenin para birimi yerine uluslararası bir birimin, Bancor kullanılması ile bu yada birkaç ülkeyi “kayıran” asimetri ortadan kalkacaktır. Ülkeler aarası servet transferine niçin olmayacak ve ülkelerin rezerv tutma ihtiyacı olmayacaktı….(S:114)

Sayfa 122-125 içinde doların biriki para olmasının avantaj ve dezavantajları tartışılıyor. Doların rezerv para olma sebebinin tahvil piyasası olduğu söyleniyor.

Sayfa 130’da küresel güç dengesinin artık net şekilde Amerika’nin elinde olmadığı ve bir hegemonya bunalımı olduğu belirtiliyor.

Şant Manukyan Global Piyasalar

Şant Manukyan Global Piyasalar

GELECEK

Bitcoin, Stable Coinler, CBDC  bu kısımda başı çekiyor. Ayrıntılara girmiyorum.

SONUÇ

Şant Manukyan bu kitapta harbiden beni şaşırttı. Kendisine de söyledim. : ) Kitap arasında beni bilimsel niteliği olan anlamda doygunluk etmeyen bölümler olduğunu fakat kendisinin bu eleştirilere karşı (kitapta ben akademisyen değilim) mantıklı bir cevap verdiğini belirtmeliyim.  Şant Manukyan’ın çizgisinden global piyasalarla alakalı  temel tarihsel bilgi edinmek ve bugünün dünyasının nasıl şekilllendiği idrak etmek ve geleceğin ne getireceğini bilmek isteyenlere tavsiye edilir.

30.10.2022

Ankara

Doç.Dr. VeriDelisi

 

 

 

Yorumlarınızı esirgemeyin lütfen 🙂

Yorum yapın